محمد صادق پرتابیان / توجه به لزوم حمایت و نگهبانی از گونههای در حال انقراض گیاهی و جانوری در جهان و سرمایهگذاری و فرهنگسازی پیرامون این امر حیاتی در تمامی کشورها، کشور ما نیز مدتی است که این مسیله را به صورت جدی دنبال میکند و دولت و ملت به نوعی خود را ملزم به رعایت آن میدانند.محم
اما همیشه کمبود بودجه و امکانات دولتی و تخلفات زیستمحیطی توسط عدهای خاطی، روند این امر را با مشکل مواجه کرده و نتیجه کار به شکل مطلوب و قابل انتظار محقق نگردیده است.
یکی از مسایل مهم و حایز اهمیت محیط زیست استان کرمان، حفاظت از خرس یقه هفت آسیایی است که گونهای کمیاب و در خطر انقراض میباشد و در غرب آسیا تنها به ایران و پاکستان محدود میشود و گستردگی آن در ایران، در گستره جغرافیایی جنوبشرق است که شهرستان جیرفت بیشترین جمعیت آن را در خود جای داده است.
این پستاندار زیبا و باعظمت، در محدوده دو مـنطقه حـفاظت شده کـوهسـتانی بحرآسمان و زریاب، بیشترین سازگاری را با محیط داشته و طبق برآوردهای خوشبینانه آمارگیران، تعدادشان در حوزه پناهگاه زریاب به دهها قلاده مـیرسـد که جـای بـسی خوشحالی برای دوستداران محیط زیست دارد.
اما تعارضات موجود بین این جانور و روستاییان، یکی از عوامل بسیار نگرانکننده و تهدیدی جدی برای ادامه خوشنشینی خرسهاست، زیرا سازمان حفاظت از محیط زیست فقط، بر روی نقشه دو منطقه حفاطتشده ترسیم و تعریف کرده و تا کنون کوچکترین حرکت مثبتی حتی در حد استخدام چند محیطبان و راهنمای محلی انجام نداده و عشایر و روستاییان در یک دوگانگی دردناک حراست از جان و اموال خویش یا حـفاظت از خـرس، گیر کردهاند که جانبداری از هر کدام، به زوال دیگری میانجامد.
زیرا با ادامه روند خشکسالی، جنگلزدایی و کمبود غذاهای طبیعی، خرسها مجبور به نزدیک شدن به حریم آبادیها، دامها و باغات روستاییان میشوند که طی چند سال گذشته خسارات وسیعی از قبیل تخریب کلنیهای زنبور عسل، تخریب باغات میوه، کشتن دامها و گاهی حمله به خود بومیان، به بار آوردهاند و مردم محلی با نهایت بزرگواری و مناعت طبع و بهواسطه تبلیغات و توصیههای بیاندازه دوستانـم در مـطبـوعات و گـروههای دوستدار محیط زیست و بالا رفتن اطلاعات و آگاهی مردم از ارزش این گونه جانوری کمیاب، هرگز به سمت این جانور، اسلحهای نشانه نرفتهاند و سمّی در طعامش نریختهاند.
بر همین اساس و برای قدردانی و حـراست از حقوق مردم، چند جلسه هماندیشی و چارهاندیشی در محل فرمانداری جیرفت با حضور کارشناسان محیط زیست طی سالیان گذشته برگزار گردید و ضمن تأکید بر حفاظت از این پستاندار کمیاب، قرار بر چارهاندیشی برای به حداقل رساندن خسارات وارد شده به روستاییان شد که مقامات محلی و مسیولان ادارهکل محیط زیست قول اقدام عاجل دادند.
اما متأسفانه با گذشت چندین سال از این جلسات و بازدیدهای میدانی، اقدام عملی و قابل توجهی صورت نگرفته و حتی هزینه خسارات وارده به مردم پرداخت نگردیده است که ادامه این بیتوجهی سازمان محیط زیست و خرابکاریهای خرسها در منطقه، نهایتاً به جنگ ناخوشایندی بین این حیوانات و روستاییان بدل خواهد شد و ما با چشمانی باز شاهد انقراض گونهای دیگر از ارزشمندترین مخلوقات خالق مهربان خواهیم بود.
شایان ذکر است خرس بلوچی در فهرست قرمز اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار دارد.
