آیین های سنتی محرم در بیجار کردستان از علم گردانی تا خاكی ترین آیین عاشورایی

با فرا رسیدن ماه محرم الحرام، ماه حزن و اندوه، بیرق های سیاه در شهر بیجار برافراشته می شود به همین مناسبت در دهه نخست محرم آیین سخنرانی در خصوص فلسفه قیام عاشورا در تمامی مساجد و حسینیه های شهرها و روستاهای بیجار گروس برگزار می شود.
عزاداری مردم بیجار و روستاهای اطراف همزمان با شب هفتم ماه محرم به اوج خود می رسد و از این شب به بعد تا شام غریبان امام حسین(ع)، مساجد و تکایا و حسینیه های شهر و روستا مملو از جمعیت عزادار می شود.
سینه زنی، زنجیر زنی، روضه خوانی و علم گردانی از جمله مراسم های مهم این شهرستان در ماه محرم است.
در بیجار، دسته های عزاداری سنتی از روز هفتم محرم با اجتماع در مساجد، حسینیه ها و تکایا و عبور از خیابان ها در ساعات عصر و شب اقدام به برگزاری مراسم سینه زنی، زنجیر زنی و عزاداری کرده و مرثیه خوان ها و مداحان اهل بیت (ع) در شرح وقایع عاشورا و مناقب امام حسین (ع) و یارانش مداحی می کنند.
تعزیه خوانی یکی دیگر از آیین های سنتی در ماه محرم است که بیشتر در روستاهای این شهر برگزار می شود.
مردم خطه دیار گروس در روز عاشورا و بر اساس باورهای سنتی که از گذشتگان و نیاکان دورشان باقی مانده است، معتقدند در روزی که امام حسین (ع) به شهادت رسیدند، اجدادشان برای کمک به ایشان راهی صحرای کربلا شدند، ولی در میانه‌ راه متوجه شدند که امام حسین (ع) به شهادت رسیده است به همین دلیل، آنها با مالیدن خاک و گل به سر و بدن‌شان شروع به عزاداری می‌کنند و این رسم با عنوان گلگیران از آن زمان باقی مانده است.
مقدمات برگزاری مراسم ۲ هفته قبل از روز عاشورا و با تهیه خاک رس از دشت های اطراف شهر و الک کردن آن آغاز می شود و در روز عاشورا گل مخصوص این مراسم در داخل ظرف های مختلف تهیه و با مخلوط کردن با آب و گلاب در اختیار عزاداران قرار می گیرد.
عزاداران نیز با گل به سر کردن به سوگ سرور و سالار شهیدان ابا عبدالله حسین (ع) می نشینند.
آتش زدن خیمه ها به عنوان نمادی از خیمه های فرزندان امام حسین (ع) در ظهر عاشورا یکی دیگر از مراسم های مردم عزادار در روز عاشورا است.
ادای نذورات بر اساس توانایی و تمکن مالی به نام حضرت امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل (ع) در این ایام به ویژه ظهر عاشورا از دیگر آیین های ماه محرم در بیجار است.
از دیگر مراسم های این منطقه پخت حلیم نذری در ایام ماه محرم و صفر است که توسط خانواده ها و هیات های مذهبی پخت می شود.
خانواده های بیجاری از ماه ها قبل شروع به خرید گندم مرغوب منطقه می کنند و با آسیاب کردن این گندم ها مخلوط بلغوری را به دست می آورند و در ایام ماه محرم و صفر با پخت حلیم نذری و پخش کردن آن در بین مردم کوچه و محل با مظلومیت و غربت اباعبد الله الحسین هم نوایی می کنند.
گفتنی است شهرستان بیجار با جمعیتی حدود ۹۲هزار نفر در شرق استان کردستان واقع شده است.